Bạn tự tin khi phản hồi email trong 3 phút hay chốt ngay phương án sau 5 phút thảo luận? Bạn tin rằng đó là biểu hiện của một năng suất làm việc vượt trội?
Thực tế, chính tốc độ đó có thể là thứ đang thầm lặng phá hủy lộ trình sự nghiệp của bạn.
Nhiều người coi khả năng xử lý tức thì là niềm tự hào. Nhưng một sự thật phũ phàng Linh nhận thấy là: Người giải quyết nhanh nhất thường lại mất nhiều thời gian nhất để đi dọn dẹp hậu quả. Bạn rơi vào trạng thái như một người lính cứu hỏa, quay cuồng giữa các "đám cháy" công việc, phản hồi mọi thứ lập tức chỉ để chứng minh bản thân đang nỗ lực.
Trước đây, Linh cũng từng mắc kẹt trong trạng thái "khẩn cấp giả tạo" (false urgency) như thế và lầm tưởng rằng phản ứng nhanh đồng nghĩa với hiệu quả. Nhưng sự bận rộn đó thực chất chỉ là một cái bẫy tư duy.
Nhà tâm lý học đoạt giải Nobel Daniel Kahneman giải thích rằng bộ não vận hành qua hai cơ chế: Hệ thống 1 (Tư duy nhanh - cảm tính, tự động) và Hệ thống 2 (Tư duy chậm - logic, phân tích sâu).
Dưới áp lực thời gian, não bộ ưu tiên kích hoạt Hệ thống 1, chọn những lối mòn quen thuộc thay vì giải pháp tối ưu. Đây gọi là "thiên lệch quen thuộc" (familiarity bias). Bạn cứ nghĩ mình đang dựa vào kinh nghiệm, nhưng thực chất chỉ đang lặp lại những sai lầm cũ và bỏ qua những điểm mù nguy hại.
Để không bị cuốn trôi, Linh thường áp dụng mô hình của Jeff Bezos để phân bổ năng lượng và thời gian một cách chiến lược:
Linh nhận ra một sai lầm đưa ra quá nhanh sẽ ngốn của bạn gấp 10 lần tài nguyên để khắc phục so với việc dừng lại một nhịp để tư duy thấu đáo.
Mỗi khi nhận yêu cầu "gấp", hãy dành 3 phút lùi lại và tự hỏi:
"Điều gì sẽ thực sự đổ vỡ nếu mình đợi thêm 48 giờ nữa mới phản hồi?"
Nếu câu trả lời là "không có gì nghiêm trọng", hãy đưa nó vào danh sách xử lý sâu thay vì phản ứng theo bản năng. Làm chủ tốc độ chính là cách bạn định vị mình là nhân sự có tư duy chiến lược trong mắt đồng nghiệp.
(Nguồn Thái Vân Linh)
